پل های تاریخی
تعداد بازدید: 8
قسمت های برنامه
خلاصه برنامه

در بین مردم كویر زمانی كه حرف از آب و سازه های آبی می آید، ذهن مردم كویر به سوی قنات، آب انبار، آسیاب آبی، حوضِ آب و گاهی هم مخازن آبی روی بام ها جهت استفاده فواره های حوض كشانده می شود گاهی هم در مناطق ییلاقی بندها و سد ها نام برده می شود. امّا پل، آن هم از نوع انتقال آب، درواقع آبْرو در كویر و به صورت خاص تر در استان یزد، كمی دور از ذهن می باشد.
ولی این یک واقعیّت انكار ناپذیر است. بر روی رودخانه كال (دوكالی)، در سرزمین زادگاه خورشید، پلی زده شده است به طول ۴۰ متر و به ارتفاع ۵/۷ متر، با چهار دهنه قوسی و عرض تقریبی ۱ متر كه شالوده و پایه ای سنگی با ملات ساروج دارد.

در دنیا عجایب زیادی وجود دارد که شاید به توان گفت یکی از آن ها معماری بسیار رمز گونه ی كویر است. وجود ساحلی كه مظهر آب قنات است از یك سو و زمین های كشاورزی در سوی دیگر، باعث شده تا یك پل جهت انتقال آب ساخته شود. نكته مهم این است كه قدمت پل زیبا و منحصر بفرد روستای خرانق اردكان، ۱۰۰۰ سال تخمین زده می شود ولی این را می دانیم كه این سازه نیم سنگی و نیم آجری كمتر مفهوم معماری ایرانی دارد. نوع قوس هایی كه در گذشته از پل و از معماری سنگی آن برداشت شده و هم اكنون به صورت آجری قابل مشاهده است، و نیز فلسفه وجود چنین بنایی، یعنی پلی که عمل انتقال آب را انجام می داده، بر گرفته از معماری یونانی می باشد. شروع و رونق سازه هایی آبی به این سبک، از زمان ساسانیان قوّت می گیرد. نمونه ی آن سازه هایی چون آسیابهای آبی شوشتر است. این بدین منظور نیست كه معماری گذشته ما با آب و سازه های وابسته به آب مأنوس نبوده؛ خیر، ما می توانیم مدّعی ساخت اولین تصفیه خانه ی آب در معبد ایشوشناك (چغازنبیل) در جهان باشیم. ولی این را هم می دانیم كه شرایط سرزمینی ایران مسیر انتقال آب را از زیر زمین ممكن می كرده و قنات را بوجود آورده است. پس نكته جالب اینجاست كه ما می توانیم مدّعی قدمتی ۲۰۰۰ ساله برای این پل باشیم ولی اینكه این قدمت حقیقی باشد یا نه منوط به بررسی كارشناسان با صلاحیت و متخصّصین ثبت بنای میراث فرهنگی استان یزد می باشد. جالب تر از همه این نكته می باشد كه میراث فرهنگی استان یزد كه متولّی ثبت و حفاظت از این بنا هست تاكنون اقدامی مبنی بر ثبت و مرمت این سازه آبی منحصر بفرد نكرده است. چرا؟؟؟؟؟

در معرفی خرانق در كتاب تاریخ اردكان از منابع متعدد به این نكته اشاره شده كه اسم اصلی این روستا خُوَرْنَقْ بوده اما «به چه دلیل؟»، اشاره ای با آن نشده است. خورنق در زبان پهلوی به معنای زادگاه خورشید است.

از روستا كه بگذریم به پل آبْرو خرانق می رسیم؛ سازه ای بسیار مهم. این پل هیچ گاه محل عبور و مرور فرد یا احشام نبوده است. هدف از ساخت این پل تنها انتقال آب از یك ساحل به ساحل دیگر رودخانه ی كال می باشد. با توجّه به سازه ی پل، شما با یك پایه سنگی ساروجی در امتداد پل روبرو می شوید كه احتمال بند یا سیل شكن بودن پل را نیز می دهد. سازه آبی خرانق به روایت تاریخ در یك سیل ویرانگر، طاق های دهانه ها و نیز بخش عمده ای از سیل بند خود را ازدست داده و در ادوار بعد با افزودن یك سیستم انتقال آب جدید و كمی مهندسی تر از قبل به كار خود ادامه داده است.
این مستند در ۴۹ قسمت ۷ دقیقه ای آماده شده است و معمر پانچیچ ترجمه و ویراستاری آن را به زبان بوسنیایی بر عهده داشته است. معمر همچنین به عنوان نریتور نیز روی این مستند صحبت کرده است.
این برنامه به پل های تاریخی ایران و اهمیت ایجاد ارتباط در دوره های گذشته با سایر مردم و مناطق مختلف با هدف جذب توریست در این کشور می پردازد و به معرفی پل های تاریخی یزد می پردازد
 

دسته بندی ها :

آیا مایل به نظردهی می باشید؟

مانده : (1000) حرف